Rugpijn, spit of een blessure op vakantie: wat kunt u zelf doen?

Vakantie is bedoeld om te ontspannen. Toch kunnen juist tijdens een reis lichamelijke klachten ontstaan of plotseling toenemen. Een lange autorit, een oncomfortabel hotelbed, zware koffers, een andere slaaphouding of intensievere activiteiten dan normaal kunnen ervoor zorgen dat uw rug, nek of gewrichten opspelen.

Soms gaat het om bekende klachten die tijdelijk verergeren. In andere gevallen schiet het plotseling in de rug, ontstaat er pijn na een verkeerde beweging of loopt u tijdens het wandelen, sporten of zwemmen een blessure op.

Wat kunt u op dat moment zelf doen? Wanneer kunt u het even aankijken en wanneer is medische hulp noodzakelijk? In deze blog leggen we uit hoe u verantwoord omgaat met rugpijn, spit en andere klachten tijdens uw vakantie.

Waarom ontstaan klachten juist tijdens een vakantie?

Op vakantie wijkt uw dagelijkse ritme vaak behoorlijk af. Dat kan prettig zijn, maar uw lichaam moet zich wel aanpassen.

Veelvoorkomende aanleidingen voor vakantieklachten zijn:

  • lang achter elkaar zitten in de auto, trein of het vliegtuig;
  • slapen op een ander matras of kussen;
  • zware koffers tillen of dragen;
  • lange wandelingen zonder voldoende opbouw;
  • bergwandelen of lopen op een ongelijke ondergrond;
  • intensiever zwemmen, fietsen of sporten dan thuis;
  • langdurig op een strandbed of ligstoel liggen;
  • plotseling draaien, bukken of opstaan;
  • vermoeidheid, stress of onvoldoende slaap;
  • te weinig drinken, vooral bij warm weer.

Vaak is er niet één duidelijke oorzaak. Meestal is het een combinatie van belasting, vermoeidheid, verandering van houding en minder herstel.

Wat is spit?

Spit is een veelgebruikte term voor plotselinge lage rugpijn. De medische benaming is acute lage rugpijn of lumbago. Het kan voelen alsof de rug ineens “vastschiet”. Bewegen, omdraaien, bukken of opstaan kan tijdelijk erg pijnlijk zijn.

De pijn kan ontstaan na een verkeerde beweging, maar soms begint spit zonder duidelijke aanleiding. Hoewel de pijn zeer intens kan zijn, betekent dat niet automatisch dat er iets ernstig beschadigd is.

Bij de meeste mensen is het juist verstandig om, binnen de grenzen van wat mogelijk is, voorzichtig te blijven bewegen. Langdurige bedrust helpt doorgaans niet en kan het herstel vertragen. Thuisarts adviseert bij lage rugpijn om zoveel mogelijk te blijven bewegen en dagelijkse activiteiten geleidelijk voort te zetten.

Wat kunt u zelf doen bij spit of plotselinge rugpijn?

1. Blijf rustig

Heftige pijn kan schrikken zijn. Mensen zijn soms bang dat er een wervel is verschoven of dat zij hun rug verder beschadigen wanneer zij bewegen. Bij gewone acute rugpijn is dat meestal niet het geval.

Probeer eerst rustig adem te halen en zoek een houding waarin de klachten enigszins afnemen. Geef uw lichaam even de tijd om tot rust te komen.

2. Blijf voorzichtig bewegen

Volledige rust is meestal niet de beste oplossing. Probeer regelmatig korte stukjes te lopen en verander geregeld van houding.

Bewegen mag gevoelig zijn, maar probeer bewegingen die de pijn duidelijk en blijvend verergeren tijdelijk te vermijden. Forceer niets en probeer niet koste wat kost door de pijn heen te bewegen.

Een bruikbare richtlijn is:

  • begin met kleine, rustige bewegingen;
  • loop meerdere keren per dag een kort stukje;
  • wissel zitten, staan, lopen en liggen af;
  • bouw activiteiten geleidelijk op;
  • stop wanneer een beweging scherpe uitstralende pijn, toenemende gevoelloosheid of krachtsverlies veroorzaakt.

Een korte wandeling is meestal beter dan urenlang stil in bed blijven liggen.

3. Zoek een comfortabele houding

Er bestaat geen perfecte houding die voor iedereen werkt. Kies de positie waarin uw lichaam het meest ontspannen aanvoelt.

Bij liggen kan het helpen om:

  • op de rug te liggen met een kussen onder de knieën;
  • op de zij te liggen met een kussen tussen de knieën;
  • regelmatig van houding te veranderen;
  • bij het opstaan eerst naar de zij te draaien en daarna met de armen omhoog te duwen.

Probeer niet de hele dag te blijven liggen. Tijdelijk rusten kan prettig zijn, maar langdurige bedrust maakt de spieren stijver en kan ervoor zorgen dat u moeilijker weer op gang komt.

4. Gebruik warmte wanneer dat prettig voelt

Een warme douche, kruik of warmtekussen kan gespannen spieren helpen ontspannen. Warmte is geen noodzakelijke behandeling, maar veel mensen ervaren er tijdelijke verlichting door.

Let erop dat een kruik of warmtekussen niet te heet is en leg het niet rechtstreeks op de huid. Gebruik warmte niet op een gebied dat door een blessure sterk gezwollen, rood of warm is geworden.

5. Voorkom lang zitten

Langdurig zitten kan lage rugpijn verergeren. Dit geldt vooral tijdens lange autoritten of vluchten.

Probeer:

  • iedere 30 tot 60 minuten even van houding te veranderen;
  • tijdens autoritten regelmatig te stoppen;
  • kort te wandelen of rustig te bewegen;
  • een opgerolde handdoek als ondersteuning in de onderrug te gebruiken;
  • niet onderuitgezakt te zitten;
  • uw portemonnee of andere dikke voorwerpen uit uw achterzak te halen.

Wacht niet totdat de rug volledig stijf is voordat u een pauze neemt.

6. Pas tillen en dragen tijdelijk aan

Zware koffers kunnen de klachten onderhouden. Vraag iemand anders om hulp wanneer tillen duidelijk pijnlijk is.

Moet u toch iets optillen?

  • ga dicht bij het voorwerp staan;
  • verdeel het gewicht over beide handen;
  • houd de bagage dicht bij het lichaam;
  • draai niet tegelijkertijd vanuit de rug;
  • verplaats eerst uw voeten wanneer u van richting verandert;
  • til niet vanuit een ver voorovergebogen positie.

Een koffer met goede wielen is vaak praktischer dan een zware tas aan één schouder.

7. Wees voorzichtig met zelf “kraken” of manipuleren

Wanneer de rug of nek vast aanvoelt, kan de neiging ontstaan om zelf hard te draaien of iemand anders aan de rug te laten trekken. Dat is niet verstandig.

Zonder goed onderzoek is niet duidelijk welke structuren geïrriteerd zijn en welke bewegingen geschikt zijn. Vooral bij een val, ongeval, uitstralende pijn, gevoelsverandering of krachtsverlies moet manipulatie zonder professionele beoordeling worden vermeden.

Wat kunt u doen bij een spier- of gewrichtsblessure?

Heeft u tijdens het wandelen, sporten of zwemmen een spier of gewricht geblesseerd? Stop dan eerst met de activiteit die de klachten heeft veroorzaakt.

Beoordeel vervolgens:

  • kunt u het lichaamsdeel nog normaal belasten?
  • ontstaat er snel zwelling of een blauwe verkleuring?
  • is er een zichtbare afwijkende stand?
  • hoorde of voelde u iets knappen?
  • kunt u nog normaal lopen of de arm gebruiken?
  • neemt de pijn in rust af of juist toe?

Bij een lichte overbelasting kunt u de activiteit tijdelijk aanpassen en daarna voorzichtig opnieuw opbouwen. Volledige inactiviteit is vaak niet nodig, maar doorgaan met een activiteit die de pijn steeds duidelijker verergert is evenmin verstandig.

Koelen kan kortdurend prettig zijn bij een verse blessure of zwelling. Wikkel ijs of een coldpack altijd in een doek en leg het niet rechtstreeks op de huid. Gebruik koeling vooral voor comfort; het vervangt geen onderzoek wanneer u het gewricht niet kunt belasten of wanneer er mogelijk sprake is van een breuk of ernstige weefselschade.

Kan ik pijnstilling gebruiken?

Pijnstilling kan soms helpen om te blijven bewegen en slapen. Welke pijnstiller geschikt is, hangt echter af van uw gezondheid, andere medicatie, eventuele allergieën en aandoeningen aan bijvoorbeeld maag, nieren, lever of hart.

Gebruik daarom niet automatisch medicatie die iemand anders bij zich heeft. Lees de bijsluiter en vraag bij twijfel advies aan een lokale apotheker of arts. Dat geldt zeker voor kinderen, zwangere vrouwen, ouderen en mensen die bloedverdunners of andere voorgeschreven medicatie gebruiken.

Het doel van pijnstilling is niet om pijn volledig te onderdrukken zodat u alsnog zwaar kunt sporten. Gebruik de tijdelijke vermindering van pijn om rustig te bewegen en te herstellen, niet om signalen van overbelasting te negeren.

Welke oefeningen kan ik doen?

Er is geen universele oefening die bij iedere vorm van rug- of nekpijn geschikt is. De juiste beweging is afhankelijk van waar de pijn zit, hoe deze is ontstaan en of er sprake is van uitstraling, gevoelloosheid of krachtsverlies.

Veilige uitgangspunten zijn:

  • beweeg rustig binnen een verdraaglijke bewegingsuitslag;
  • forceer geen rek;
  • vermijd snelle, verende of draaiende bewegingen;
  • stop als de pijn steeds verder in een arm of been trekt;
  • stop bij duizeligheid, tintelingen, gevoelsverlies of krachtsvermindering;
  • kies liever meerdere korte beweegmomenten dan één zware oefensessie.

Bij eenvoudige lage rugpijn kan rustig wandelen vaak al voldoende zijn om stijfheid tegen te gaan.

Oefeningen die u eerder persoonlijk van uw chiropractor heeft gekregen, kunt u meestal blijven doen zolang ze nog steeds prettig aanvoelen en uw klachten niet duidelijk verergeren. Een oefening die ooit hielp, is echter niet automatisch geschikt voor iedere nieuwe klacht.

Wanneer kunt u Cornerstone Chiropractie bellen?

Bent u bij ons onder behandeling en nemen uw klachten tijdens de vakantie toe? Neem dan gerust contact met ons op. Op afstand kunnen we geen volledige diagnose stellen of lichamelijk onderzoek uitvoeren, maar we kunnen wel met u meedenken.

Vertel daarbij zo concreet mogelijk:

  • waar de pijn zit;
  • wanneer de klachten zijn begonnen;
  • wat u op dat moment deed;
  • of er sprake was van een val of ongeval;
  • of de pijn uitstraalt;
  • of u tintelingen of gevoelloosheid ervaart;
  • of de kracht in een arm of been is veranderd;
  • wat de klachten beter of erger maakt;
  • welke zelfhulp u al heeft geprobeerd.

Op basis daarvan kunnen we beter beoordelen of u de klachten waarschijnlijk rustig kunt aankijken, of dat lokaal onderzoek nodig is.

Een chiropractor zoeken in het buitenland

Soms is het verstandig om tijdens de vakantie een chiropractor te raadplegen. Kies niet simpelweg de eerste behandelaar die via een zoekmachine of social media naar voren komt.

De opleiding, registratie en wettelijke bescherming van de titel chiropractor verschillen per land. Controleer daarom of iemand een erkende chiropractische opleiding heeft afgerond en is aangesloten bij een betrouwbare nationale beroepsvereniging.

Cornerstone Chiropractie kan met u meedenken over een behandelaar in de omgeving van uw vakantieadres. Ook kunt u contact opnemen met de Nederlandse Chiropractoren Associatie, de NCA. De NCA beschikt over een internationaal professioneel netwerk en kan helpen bij het zoeken naar een gekwalificeerde chiropractor of de juiste buitenlandse beroepsvereniging.

De NCA stelt kwaliteitseisen aan aangesloten chiropractoren. Op de website van de NCA staat ook een zoekfunctie voor geregistreerde chiropractoren in Nederland.

Stuur bij uw aanvraag bij voorkeur meteen door:

  • in welk land en welke plaats u verblijft;
  • hoe ver u bereid bent te reizen;
  • om welke klacht het gaat;
  • hoe dringend u hulp nodig heeft;
  • hoe lang u nog op de bestemming verblijft.

Wacht hier niet mee tot de laatste vakantiedag wanneer de klachten al meerdere dagen toenemen.

Wanneer moet u een arts inschakelen?

Niet iedere klacht van de rug, nek, spieren of gewrichten is geschikt voor zelfhulp of chiropractische zorg. Soms is eerst medisch onderzoek nodig.

Neem dezelfde dag contact op met een lokale arts wanneer:

  • de pijn na een val, botsing of ander ongeval is ontstaan;
  • u een lichaamsdeel nauwelijks of niet kunt belasten;
  • er een duidelijke zwelling of afwijkende stand zichtbaar is;
  • u koorts heeft en zich ziek voelt;
  • de pijn snel blijft toenemen;
  • u nieuwe tintelingen, gevoelloosheid of krachtsvermindering krijgt;
  • de pijn naar een arm of been uitstraalt en duidelijk erger wordt;
  • u door de pijn niet meer veilig kunt lopen;
  • u recent geopereerd bent;
  • u zwanger bent en zich zorgen maakt over hevige of nieuwe klachten;
  • u kanker, ernstige botontkalking of een verminderde afweer heeft;
  • u bloedverdunners gebruikt en bent gevallen;
  • de klachten heel anders voelen dan eerdere rug- of nekklachten.

Bij twijfel is het beter om telefonisch advies te vragen dan ernstige signalen te negeren.

Alarmsignalen bij rugpijn: direct medische hulp zoeken

Zeldzame maar ernstige aandoeningen kunnen beginnen met rugpijn. Zoek direct medische hulp wanneer rugpijn samengaat met één of meer van de volgende verschijnselen:

  • plotseling verlies van kracht in een of beide benen;
  • snel toenemend krachtsverlies;
  • gevoelloosheid rond de billen, anus, geslachtsdelen of binnenzijde van de bovenbenen;
  • niet goed kunnen voelen bij het afvegen na toiletgebruik;
  • moeite om te beginnen met plassen;
  • niet voelen of de blaas vol of leeg is;
  • ongewild urine of ontlasting verliezen;
  • hevige rugpijn met plotselinge buikpijn;
  • flauwvallen, ernstig zweten of sterke duizeligheid;
  • ernstige pijn na een ongeval;
  • verlamming of problemen met lopen.

Veranderingen in het gevoel rond het zitvlak en problemen met blaas- of darmcontrole kunnen passen bij een cauda-equinasyndroom. Dit is zeldzaam, maar vereist onmiddellijke beoordeling in een ziekenhuis.

Bel bij levensgevaar het lokale alarmnummer. Binnen de Europese Unie is dat 112. Buiten Europa is het verstandig om vóór vertrek het lokale alarmnummer op te slaan.

Neem bij deze alarmsignalen niet eerst contact op met een chiropractor en wacht niet af of de klachten vanzelf verminderen.

Wanneer is nekpijn een reden om medische hulp te zoeken?

Neem bij nekpijn sneller contact op met een arts wanneer:

  • de klacht na een val, duik, botsing of verkeersongeluk is ontstaan;
  • u krachtsverlies of gevoelsverlies in een arm of hand krijgt;
  • u moeite krijgt met lopen of uw evenwicht duidelijk verandert;
  • u hoge koorts en hevige hoofdpijn heeft;
  • u suf, verward of ernstig ziek bent;
  • u plotseling een ongewoon hevige hoofd- of nekpijn krijgt;
  • u problemen krijgt met spreken, zien, slikken of bewegen;
  • u een scheef gezicht of verlamming krijgt.

Bij nieuwe uitvalsverschijnselen, problemen met spreken of een scheef gezicht moet u direct de spoedhulp inschakelen.

Hoe kunt u klachten tijdens de reis helpen voorkomen?

Niet alle vakantieklachten zijn te voorkomen. U kunt de kans op problemen wel verkleinen.

Tijdens een autorit

  • Plan iedere één tot anderhalf uur een korte pauze.
  • Stap uit en loop een paar minuten.
  • Stel de stoel zo in dat u niet naar het stuur hoeft te reiken.
  • Zorg dat uw knieën en heupen comfortabel ondersteund zijn.
  • Gebruik eventueel een kleine opgerolde handdoek in de onderrug.
  • Laat één persoon niet alle zware koffers alleen tillen.

Tijdens een vliegreis

  • Sta regelmatig op wanneer dat veilig is.
  • Beweeg af en toe de enkels en knieën.
  • Wissel van zithouding.
  • Plaats handbagage zo dat u niet langdurig gedraaid zit.
  • Til zware bagage niet ongecontroleerd boven uw hoofd.
  • Drink voldoende water.

Bij wandelen en sportieve activiteiten

  • Bouw de duur en intensiteit geleidelijk op.
  • Houd rekening met hoogteverschillen en warmte.
  • Draag passende schoenen.
  • Neem voldoende water mee.
  • Plan hersteldagen.
  • Pas de activiteit aan wanneer vermoeidheid uw coördinatie vermindert.

De klassieke vakantiefout is om op dag één direct veel meer te doen dan het lichaam gewend is. Een wandeltocht van twintig kilometer is geen verstandige start wanneer u thuis nauwelijks wandelt.

Bij slapen

U hoeft geen perfect orthopedisch matras te vinden. Belangrijker is dat u redelijk comfortabel ligt en voldoende van houding kunt wisselen.

Is het matras erg zacht, dan kan het soms helpen om te vragen naar een andere kamer, een steviger matras of een extra ondersteuning onder het matras. Bij een te hoog of laag kussen kunt u eventueel een opgevouwen handdoek gebruiken om de hoogte aan te passen.

Stel hulp niet uit om de vakantie niet te “verpesten”

Veel mensen wachten te lang omdat zij hun vakantie niet willen onderbreken. Dat is begrijpelijk, maar niet altijd verstandig.

Een korte medische beoordeling kan ernstige problemen uitsluiten en duidelijkheid geven over wat u wel en niet kunt doen. Dagenlang doorgaan met toenemende klachten uit angst om een geplande activiteit te missen, kan er juist voor zorgen dat de rest van de vakantie verloren gaat.

Luister niet alleen naar de pijnscore, maar vooral naar veranderingen in functie. Minder kracht, toenemende gevoelloosheid, niet meer kunnen lopen of problemen met plassen zijn belangrijker dan de vraag of de pijn een zeven of een negen is.

Voor vertrek: maak een klein noodplan

Wanneer u regelmatig rug-, nek- of gewrichtsklachten heeft, is enige voorbereiding verstandig.

Neem mee of sla digitaal op:

  • de contactgegevens van Cornerstone Chiropractie;
  • uw actuele medicatieoverzicht;
  • informatie over allergieën en relevante aandoeningen;
  • uw verzekerings- en alarmcentralegegevens;
  • uw Europese zorgverzekeringspas wanneer u binnen Europa reist;
  • het lokale alarmnummer;
  • oefeningen die specifiek voor u zijn geadviseerd;
  • een korte samenvatting van relevante onderzoeken of diagnoses.

Controleer daarnaast vooraf wat uw reisverzekering vergoedt. Behandeling in het buitenland wordt niet altijd volledig door de Nederlandse zorgverzekering betaald. Neem bij twijfel contact op met uw zorgverzekeraar of reisverzekeraar voordat u een niet-spoedeisende behandeling laat uitvoeren.

Samenvatting

Bij spit, rugpijn of een lichte blessure op vakantie is het meestal verstandig om rustig te blijven, voorzichtig te bewegen en langdurige bedrust te vermijden. Wissel houdingen af, beperk zware belasting tijdelijk en bouw activiteiten geleidelijk weer op.

Laat de klachten lokaal beoordelen wanneer zij snel toenemen, na een ongeval zijn ontstaan of gepaard gaan met uitstraling, gevoelloosheid of krachtsverlies.

Bij problemen met plassen of ontlasting, gevoelloosheid rond het zitvlak, plotseling ernstig krachtsverlies of andere neurologische uitvalsverschijnselen is directe medische hulp noodzakelijk.

Bent u patiënt bij Cornerstone Chiropractie en weet u niet goed wat verstandig is? Neem contact met ons op. We denken graag met u mee en kunnen u, waar mogelijk, helpen bij het vinden van een betrouwbaar gekwalificeerde chiropractor in het buitenland.

Contact opnemen met Cornerstone Chiropractie

Heeft u tijdens uw vakantie vragen over plotselinge rugpijn, nekklachten of een blessure? Neem contact op met Cornerstone Chiropractie in Dongen. Vermeld daarbij uw verblijfplaats, de aard van de klachten en eventuele veranderingen in kracht of gevoel.

Bij alarmsignalen of een mogelijk spoedgeval moet u altijd rechtstreeks contact opnemen met de lokale medische hulpdiensten.

Deze blog geeft algemene informatie en is geen vervanging voor persoonlijk medisch onderzoek, diagnose of behandeling.